Khi nắng chiều dịu xuống trên phố đi bộ Regal Legend tại Bảo Ninh (Quảng Bình cũ), những gian hàng của Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Khánh Hòa (KCCA) bắt đầu rộn ràng. Tiếng bột chạm khuôn xèo xèo, than hồng nổ tí tách, chén đũa va nhau lanh canh. Hơi nước dùng nghi ngút. Khói bếp lững lờ. Mùi cá, mùi bánh, mùi thịt nướng quyện vào gió, len qua dòng người và gọi thực khách tìm đến.
Ban đầu chỉ vài người đứng lại. Một người nghiêng đầu nhìn vào khuôn bánh căn. Một nhóm khách chậm bước khi ngang qua bếp nướng. Rồi tiếng hỏi món nối nhau, tiếng gọi í ới, tiếng cười rôm rả chen giữa tiếng vá chạm thành nồi lách cách và tiếng mỡ nhỏ xuống than nghe lép bép.
Người đứng chờ dày thêm trước mỗi gian hàng. Người vừa nhận món nép sang một bên, nếm ngay khi còn nóng, khẽ gật đầu rồi quay lại gọi thêm.
Ẩm thực bắt đầu cuộc trò chuyện theo cách ấy. Không cần diễn giải dài — chỉ cần một mùi hương đi ngang qua đúng lúc.
Khánh Hòa hiện ra giữa lòng Quảng Trị bằng những lớp vị nối tiếp nhau: từ biển và làng chài, qua phố chợ, rồi đi sâu vào miền đất khô nóng nơi cừu, dê và những loài cây chịu hạn đã trở thành một phần đời sống.
Vị biển thanh trong
Tại gian hàng của Trường Đào tạo Hướng nghiệp HOREX Nha Trang, bún cá sứa mở đầu bằng một vị rất sáng. Nước dùng nóng hổi, trong veo, ngọt thanh nhưng không nhạt. Chả cá mềm, dai vừa đủ; sứa mát và giòn sần sật, gần như bật lên giữa tô bún đang bốc khói.
Nóng và mát. Mềm và giòn. Thanh rồi mới đậm. Thêm chút rau xanh, vài lát ớt, vị cay lóe lên nơi đầu lưỡi rồi nhanh chóng nhường lại cho vị ngọt dịu của nước dùng. Ăn hết một tô, bụng đã ấm mà miệng vẫn nhẹ.
Nếu bún cá sứa là phía thanh trong của biển Khánh Hòa, bánh canh tôm hùm của Quán Nhỏ Nha Trang lại đầy đặn và hào sảng hơn. Đây cũng là món được các lãnh đạo tự hào dừng lại giới thiệu với khách: “Bánh canh tôm hùm Nha Trang.”
Điện thoại lập tức được đưa lên. Tiếng chụp hình tách tách. Người đứng ngoài nhích vào gần hơn để nhìn sắc đỏ cam nổi bật của tôm hùm trên tô bánh canh còn nghi ngút hơi nóng. Nước dùng sánh nhẹ, ôm lấy những sợi bánh canh mềm dai. Thịt tôm trắng, chắc và mọng; cắn xuống có độ đàn hồi nhẹ, sau đó vị ngọt mới từ từ lan ra.
Một sản vật thường gắn với những bàn tiệc sang trọng đã được Quán Nhỏ đưa vào món bánh canh gần gũi. Tôm hùm vẫn giữ được sự quý giá và nổi bật, nhưng không đứng riêng để phô bày — nó hòa vào nước dùng, sợi bánh và hơi nóng.
Nếp ăn phố chợ
Rời vị biển, mùi bột gạo thơm bùi dẫn thực khách đến những khuôn bánh căn nóng ran tại Làng nghề Nha Trang Xưa. Bột được rót xuống. Xèo một tiếng.
Mặt bánh dần se lại, viền ngoài ráo và hơi giòn, phần giữa vẫn mềm ẩm. Bánh vừa rời khuôn phải ăn ngay: chạm vào chén nước chấm, những khoảng rỗng li ti nhanh chóng hút lấy vị mặn, ngọt và cay. Phần viền vỡ nhẹ trước, phần ruột mềm theo sau, thơm bùi và nóng hổi.
Người ta đứng quanh bếp, vừa đợi vừa chuyện trò. Bánh căn dường như luôn ngon hơn khi có người cùng chờ, cùng chấm và cùng xuýt xoa vì bánh còn quá nóng.
Tại Hoàn Mỹ Resort Ninh Chữ, bánh xèo Chăm Phan Rang mang đến một nhịp điệu rộn ràng hơn. Tiếng xèo vang lên giòn giã khi bột gặp khuôn. Mặt bánh chuyển dần sang màu vàng óng, phần rìa mỏng và giòn, bên trong vẫn mềm và giữ vị ngọt của nhân. Bẻ một miếng nghe rôm rốp: lớp bánh nóng và béo gặp rau tươi mát, vị mặn, ngọt, chua, cay đan xen.
Bếp lửa miền nắng gió
Rồi mùi thịt nướng bắt đầu lan rộng hơn.
Tại gian hàng Nem chả Nana, những phần nem trên bếp chuyển dần sang màu nâu bóng. Bên ngoài nem xém cạnh, hơi giòn; bên trong vẫn mềm mọng và giữ được vị ngọt của thịt. Bánh tráng dai dai. Rau mát rượi. Nem nóng hổi. Nước chấm sánh đậm. Có thực khách vừa đi vừa ăn, mới được vài bước đã quay lại nhìn bếp.
Nhưng lớp hương mạnh mẽ nhất của buổi tối phải đợi đến gian hàng Cừu Ông Vương. Mùi cừu nướng đậm, ấm và không lẫn vào đâu được. Mặt thịt sẫm màu, bóng nhẹ; những đường cháy cạnh xém giòn ôm lấy phần thịt bên trong còn mềm mọng. Dao chạm thớt cộc cộc, từng lát thịt nóng được cắt ra, mang theo mùi khói và gia vị thơm lừng.
Dấu ấn Phan Rang thực sự lại nằm trong một nắm lá xanh nhỏ: lá xào dông. Loại lá đặc biệt của miền đất khô nóng này có mùi tinh dầu, vị chát nhẹ và chút đắng mỏng ở cuối lưỡi. Ăn riêng có thể thấy lạ; nhưng khi đi cùng một miếng cừu nóng, nó làm phần béo dịu xuống, nâng vị ngọt của thịt lên và để đầu lưỡi sạch hơn cho miếng tiếp theo.
Lá xào dông không phải phần trang trí bên cạnh món cừu. Nó là mảnh ghép bản địa khiến món ăn trở nên trọn vẹn.
Khoảng lặng cuối cùng
Sau tiếng dao thớt cộc cộc và những lớp vị đậm đà của bếp lửa, gian trưng bày Yến sào Hải Yến Nha Trang đưa thực khách sang một khoảng lặng nhẹ nhàng hơn. Yến không thu hút bằng khói hay gia vị nồng nàn. Những sợi yến mảnh, trong, mềm nhưng vẫn giữ độ chạm. Trong món đậu hủ yến, phần đậu mịn màng, mát rượi gần như tan ra trước; những sợi yến xuất hiện sau, thanh nhẹ và tinh tế.
Đây là kiểu vị ngon không ập đến. Nó chậm rãi, êm dịu — càng ăn chậm, người ta càng nhận rõ hậu vị sạch và nhẹ còn vương lại.
Trong ba đêm từ ngày 15 đến 17/8, các gian hàng của Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Khánh Hòa liên tục đón những dòng khách đông đúc. Mỗi đơn vị mang đến một món ăn, một kỹ thuật và một phần ký ức riêng. Khi đứng cạnh nhau, tất cả tạo nên hình ảnh Khánh Hòa phong phú: có vị biển thanh trong, sự hào phóng của tôm hùm, nếp ăn phố chợ, bếp lửa miền nắng gió và nét thanh nhã của yến sào.
KCCA trân trọng cảm ơn các đơn vị đã mang hương vị Khánh Hòa đến Quảng Trị
- Trường Đào tạo Hướng nghiệp HOREX Nha Trang
- Nhà hàng Quán Nhỏ Nha Trang
- Làng nghề Nha Trang Xưa
- Hoàn Mỹ Resort Ninh Chữ
- Doanh nghiệp Nem chả Nana
- Nhà hàng Cừu Ông Vương
- Công ty TNHH MTV TM Hải Yến Nha Trang
Các đơn vị đã dành thời gian, nhân sự, nguyên liệu và nhiều công sức cho ba ngày sự kiện. KCCA đồng thời trân trọng cảm ơn các thành viên khác đã tích cực hỗ trợ nguồn nhân sự cho đoàn dù không trực tiếp tham gia gian hàng.
Một món ăn ngon khiến người ta muốn gọi thêm. Một món ăn có bản sắc khiến người ta muốn biết nó đến từ đâu.
Và trong những buổi chiều tháng Tám tại Quảng Trị, Khánh Hòa đã đến với thực khách theo cách tự nhiên nhất: bắt đầu bằng tiếng bếp xèo xèo, bằng mùi khói thơm lừng và những bàn tay làm món thoăn thoắt. Để rồi khi gian hàng khép lại, tiếng nói cười dần thưa và làn khói cuối cùng chầm chậm tan vào đêm, những hương vị ấy vẫn còn ở lại — đậm đà, ấm áp và lao xao trong ký ức.
Thời gian: 15–17/8/2026
Địa điểm: Phố đi bộ Regal Legend, Khu đô thị Bảo Ninh 1, đường Võ Nguyên Giáp, phường Đồng Hới, tỉnh Quảng Trị.
