Quanh năm, bộ y trang của nữ thần Pô Inư Nưgar được đồng bào Raglai ở xã Phước Hà cất giữ. Đến mùa Katê, bộ y trang ấy được mang xuống làng Hữu Đức, xã Phước Hữu, để trao lại cho người Chăm tại nơi có đền thờ nữ thần.
Năm 2025, lễ rước diễn ra vào chiều hôm trước ngày chính lễ. Người Raglai mang theo chiêng nhập vào đoàn rước; tiếng chiêng đi cùng trống Ginăng và kèn Saranai của người Chăm trên đường đưa y trang về đền.
Ảnh: DTH-BD-NVT, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
Đó là một trong những việc diễn ra trước khi cửa tháp mở vào sáng chính lễ.
Năm nay, Lễ hội Katê kéo dài từ ngày 5 đến 12/10/2026, ngày chính lễ là 10/10. Từ tháng 7/2025, vùng Phan Rang thuộc tỉnh Khánh Hòa; với người ở Nha Trang, một trong những lễ hội quan trọng nhất trong năm của cộng đồng Chăm theo đạo Bàlamôn nay diễn ra cách khoảng 100 km về phía nam.
Sáng chính lễ, cửa tháp mở từ sớm
Katê diễn ra vào tháng 7 theo lịch Chăm, thường rơi vào tháng 9 hoặc tháng 10 dương lịch. Đây là dịp người Chăm theo đạo Bàlamôn tưởng nhớ tổ tiên và các vị thần, cầu cho mưa thuận gió hòa, mùa màng thuận lợi. Năm 2017, lễ hội được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Sáng ngày chính lễ, các nghi thức diễn ra tại tháp Pô Klong Garai, tháp Pô Romê và đền Pô Inư Nưgar. Cửa tháp được mở, tượng thần được tắm và thay y phục mới trước khi bước vào đại lễ.
Trống Ginăng và kèn Saranai có mặt trong phần lễ. Bộ y trang đã được đưa về từ trước cũng đến lúc được sử dụng trong nghi thức.
Qua ngày chính lễ, Katê không dừng lại ở tháp. Lễ trở về từng làng, từng gia đình. Người ta thăm họ hàng, chúc nhau những điều tốt lành và tiếp tục những ngày vui sau đó.
Ảnh: DTH-BD-NVT, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).
Cùng mùa Katê, Bàu Trúc có ba ngày dành cho gốm
Từ ngày 10 đến 12/10/2026, UBND xã Ninh Phước tổ chức Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I.
Gốm Bàu Trúc không được tạo dáng trên bàn xoay. Khối đất đứng yên, còn người thợ đi vòng quanh, vừa đi vừa dùng tay vuốt thành dáng. Khi hoàn thành, sản phẩm được nung ngoài trời bằng rơm và củi.
Năm 2022, nghệ thuật làm gốm của người Chăm được UNESCO ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
Trong ba ngày lễ hội, Quảng trường Ninh Phước và đền Po Klaong Car ở thôn Bàu Trúc sẽ là hai địa điểm chính. Tối 10/10 có chương trình khai mạc “Hồn gốm Bàu Trúc”, lửa trại cộng đồng, lễ mở đền Po Klaong Car và rước y trang.
Ngày 11/10 có hội thảo về bảo tồn gốm Chăm cùng các hoạt động thể thao và trò chơi dân gian. Ngày cuối, 12/10, có thi hát dân ca Chăm, thi “Thiếu nữ Chăm duyên dáng” và thi tay nghề làm gốm trước lễ bế mạc.
Ảnh: Liftold, Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0).
Muốn xem phần lễ ở tháp, nên đi từ hôm trước
Năm 2025, các nghi thức chính ở tháp bắt đầu từ 6 giờ 30 sáng. Nếu đi từ Nha Trang và muốn có mặt từ đầu phần lễ, có thể xuống Phan Rang từ chiều hôm trước và nghỉ lại một đêm. Giờ bắt đầu cụ thể của năm nay nên được kiểm tra lại theo thông báo của địa phương trước khi đi.
Katê trước hết là ngày lễ của cộng đồng Chăm. Người đến xem nên mặc kín đáo, nhường lối cho đoàn rước, không đứng chắn khu vực hành lễ và hỏi trước khi chụp cận người đang thực hiện nghi thức.
Lễ hội Katê 2026 ở vùng Phan Rang
📅 Từ 5 đến 12/10/2026, chính lễ ngày 10/10 (mùng 1 tháng 7 lịch Chăm)
📍 Tháp Pô Klong Garai (phường Đô Vinh), tháp Pô Romê, đền Pô Inư Nưgar (thôn Hữu Đức, xã Phước Hữu), tỉnh Khánh Hòa
🚗 Cách Nha Trang khoảng 100 km về phía nam
Lễ hội gốm Chăm Bàu Trúc lần thứ I
📅 Từ 10 đến 12/10/2026, khai mạc tối 10/10
📍 Quảng trường Ninh Phước và đền Po Klaong Car, thôn Bàu Trúc, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa
Khánh Hòa Culinary & Cultural Guide – Cẩm nang Văn hóa Ẩm thực Khánh Hòa kính chúc đồng bào Chăm một mùa Katê sum vầy, con cháu đi xa kịp về dự lễ, và một năm mưa thuận gió hòa như lời cầu ở tháp.
Ảnh trong bài: Wikimedia Commons, tác giả và giấy phép ghi dưới từng ảnh. Ảnh đại diện: Sarah Welch (CC0).
